Mok hoefijzer pony

Hoofd paard ster

De anatomie van het paard

Anatomie van het paardDe mens probeert het paard met behulp van fokmethoden aan te passen aan de verschillende gebruiksdoeleinden. Sinds de afgelopen 6000 jaar heeft de mens ingegrepen met het ontwikkeling (kruisingen) van het paard. Dat heeft als gevolg dat er nu meer dan 300 verschillende rassen bestaan. Maar ondanks de vele inspanningen is de lichaamsbouw van het paard nauwelijks veranderd. Van de kleinste Shetland tot de zwaarste koudbloed blijven het afstammelingen van het geslacht Equus caballus. Alle paarden hebben dezelfde lichaamsstructuur. 

Het paard zijn lichaamsbouw is berekend op kracht, grootte en snelheid. Weinig botten en spieren in de onderste ledematen. Maar een zeer goed ontwikkeld spierstelsel dat aan de bovenste delen van de ledematen en aan de romp is bevestigd waarmee de benen naar voor en naar achter worden bewogen.

De lichaamsdelen

Elk lichaamsdeel van het paard heeft een zeer specifieke rol in het geheel. Het is ook belangrijk dat je de lichaamsdelen kan beschrijven en benoemen, bijvoorbeeld om de dierenarts in te lichten bij een probleem. 

Alle extremiteiten zijn aan de romp bevestigd, dus aan het skelet, dat uit bot en kraakbenen bestaat die samen een soort raamwerk vormen. De lichaamsdelen die het zwaarst belast zijn dat zijn de onderste delen van de ledematen en de  hoeven, want deze moeten de massieve sevige romp dragen. Bij het springen spelen deze ledematen een zeer belangrijke rol, ze moeten ook nog eens het gewicht van de ruiter dragen. De voorbenen staan met het handwortelgewricht en het kootgewricht iets naar achteren gebogen onder het lichaam, terwijl de achterbenen zich pas vanaf het spronggewricht onder het lichaam bevinden.

Het vermogen om te presteren is afhankelijk van de juiste lichaamsbouw. Paarden die een zwakke lichaamsstructuur hebben worden sneller ziek en presteren daardoor ook minder.

Hoeveel botten heeft een paard?

Het skelet van het paard bestaat uit ongeveer 205 botten. Ze vormen het raamwerk voor de spieren en de pezen en beschermen de inwendige organen. De botten van de rug en de romp zijn relatief star. Maar de ledematen zijn dankzij hun gewrichten heel beweeglijk. Gewrichten vormen de verbinding tussen twee botten. Ze bestaan uit een gewrichtskapsel, gewrichtskraakbeen en gewrichtsvloeistof. De soepele beweging wordt daardoor gewaarborgd. De gewrichten worden versterkt door banden en bieden stabiliteit.

De spieren

De spieren vormen als het ware de motor van het lichaam. Dankzij hun vermogen om samen te trekken is het lichaam in staat te bewegen. Het geheel is onderverdeeld in de skeletspieren, de hartspier en de gladde spieren van de inwendige organen. De skeletspieren kunnen willekeurig gestuurd worden. De hartspier en de gladde spieren worden gestuurd door het zenuwstelsel.

De skeletspieren hebben aanhechtingspunten aan de skeletbotten en dragen hun beweging direct of via pezen over op de andere botten. Door de willekeurige verkorting van de spierbundel wordt het betreffende gewricht (de verbinding tussen twee botten) gebogen of gestrekt, naargelang de positie van de spieren.

De aansturing van deze spierbewegingen is afhankelijk van het zenuwstelsel, dat de betreffende impulsen overbrengt op de afzonderlijke spieren.

De pezen

Pezen bestaan uit samengevoegde vezelbundels. Als geheel vormen ze sterke strengen van ongeveer een vinger dik. Ze kunnen aan de oppervlakte liggen maar ook dieper gelegen. De pezen zullen de spiercontractie op de onderste ledematen overbrengen. In rengalop of gedurende het springen zijn de pezen onderhevig aan een trekbelasting van enkele tonnen. Wanneer er een verekking of ontsteking van een pees ontstaat dan geneest dit slecht.

De banden

Net zoals bij de pezen bestaan banden uit vezelbundels. De banden vormen de verbinding tussen de afzonderlijke botten. De meeste banden zijn te vinden rond de gewrichten. Ze ondersteunen de beweeglijkheid van het paard. Wanneer er een verwonding optreed aan de banden dan kan het herstel zeer lang duren.

De ledematen

De belangrijkste beweging van de ledematen verloopt parralel met de lengteas van het lichaam. Zijwaartse beweging is slechts in beperkte mate mogelijk. De ledematen dragen het gewicht van het paard en vangen ook de schokken en trillingen op. Dit gebeurd met de hulp van de nootgewrichten, deze zijn in staat om schokken te neutraliseren door middel van overstrekking.

Door de speciale bouw van de botten en de pezen kan het dier de achterste ledematen zodanig fixeren dat het zonder krachtinspanning al staand kan slapen.

Video: anatomie van het paard